Etiquette PDF Afdrukken E-mail
Geschreven door Administrator   
MONDAY 11 AUGUST 2008 15:14

 

 

 

ZO EET JE LASTIGE GERECHTEN

 

 

Het is allang geen wet van Meden en Perzen meer hoe verschillende gerechten gegeten moeten worden. Dat begint al bij het zachtgekookte eitje aan het ontbijt. Scheidden de opvattingen zich vroeger bij de kwestie; 'pellen of het puntje eraf', tegenwoordig eet u uw eitje naar eigen goeddunken, zolang het maar niet met een zilveren lepel leeggeschept wordt. Niet alleen komt er een donkere aanslag op het zilver, ook de smaak heeft eronder te lijden. Goed, nog niet alles is toegestaan, maar wel steeds meer.

Het is dan wel nog niet helemaal vrijheid blijheid, maar die kant gaat het wel op. En natuurlijk zijn de meeste gerechten al zo toebereid, dat u met een gangbaar bestek van mes en vork uitstekend uit de voeten kunt.

 

            Niet bevreesd voor kreeft & co.

 

Aan een speciaal couvert kunt u een afwijkende manier van eten aflezen. Voor het geval u niet weet wat er precies op uw bord ligt, wat de eetbare en wat de oneetbare delen zijn, laat staan wat u het met het voorhanden zijnde 'gereedschap' moet beginnen, moet u niet aarzelen dat aan de gastheer of -vrouw of het restaurantpersoneel te vragen. Het zou in elk geval heel jammer zijn als het fijne eten onaangeroerd bleef, omdat u niet weet hoe het volgens de regelen der kunst gesneden en gegeten wordt.

 

En dan is er ook nog het vingerkommetje

 

Bij heel wat gerechten is het niet alleen toegestaan, maar zelfs gebruikelijk met de vingers te eten. In dat geval komen er vingerkommetjes op tafel: een kommetje van metaal of glas, dat met water (voor niet meer dan tweederde) gevuld is. Het wordt geserveerd op een bordje, waarvan het gescheiden wordt door een servetje, dat u gewoon kunt gebruiken. Het water in het kommetje is, afhandelijk van het gerecht, koud of warm. Warm water met een schijfje citroen krijgt u bij vette gerechten. Voor iedereen is er een eigen kommetje en wel voordat het gerecht geserveerd wordt.

Bij het ene gerecht is het toegestaan het eten in de waarste zin van het woord in eigen hand te nemen, bij een ander is het juist een grove misstap. Stukjes bot, olijven- of andere pitten niet met de hand uit de mond halen of ook niet uitspugen. Wie het helemaal wil doen zoals het hoort, brengt vork of lepel naar de mond en verbergt die discreet achter zijn vrije hand. De ongewenste stukjes verhuizen onopvallend naar de rand van uw bord. Graten kunt u met de hand (uw andere hand geeft dekking) uit uw mond vissen.

 

Van artisjok tot zeekreeft

 

Het is nu volgende kleine abc is niet meer dan een greep uit ontelbare gerechten, maar de gangbare 'probleemgevallen' zijn er allemaal bij. Voor we beginnennog een vraag om begrip van de linkshandigen: om de uitleg niet nodeloos ingewikkeld te maken en de tekstomvang binnen de perken te houden gaan we telkens van rechtshandigen uit. Linkshandigen doen dan precies het omgekeerde.

 

Artisjok

 

Voor mes en vork zijn hier slechts bijrollen weggelegd, er mag met de vingers gegeten worden. De artisjok met uw linkerhand vasthouden en de blaadjes er een voor een met de

 

 

andere hand afplukken. Het vlezige deel van de bladaanzet wordt in de saus gedoopt en rustig (maar zonder geluid) uitgezogen. Wat van de blaadjes overblijft in een afvalbakje leggen.

Bent u klaar met de bladeren, dan maakt u uw vingers schoon in het vingerkommetje. Met mes en vork verwijderd u het harige deel van de artisjokkenbodem. De artisjokkenbodem is verder met mes en vork te bewerken. De stronk blijft op het bord.

 

Asperges

 

Asperges eet men tegenwoordig met mes en vork en de verfijnde groente mag tussendoor ook met het mes gesneden worden. Gourmets van de oude stempel eten asperges nog met de vingers. Zij pakken een aspergestengel met hun rechterhand bij het afgesneden einde en ondersteunen de stengel met een vork in hun linkerhand. Eerst bijten zij de kop van de asperge af, dan leggen ze de rest van de stengel niet terug op het bord maar bijten er telkens een stukje van af. Als u het ook zo doet, wel even na afloop de vingers in een vingerkommetje dopen.

 

Avocado (gevuld)

 

De gehalveerde en gevulde avocado op een fruitbordje geserveerd. De avocado met een vork (eventueel met de linkerhand) vasthouden en met een lepel in de andere hand uitscheppen.

 

Bouillabaisse

 

Bouillabaisse is een Zuid-Franse vissoep, waarin (naast groente, knoflook, peperkorrels, kruidnagels, uien en evt. wat saffraan) hele vissen kunnen zwemmen, kop en staart incluis. Er zijn ook varianten met mosselen en andere zeevruchten. Bij de soep wordt witbrood gegeven. Het gerecht wordt opgediend in een vrij hoge soepkom of diep soepbord. Aan eetgerei is nodig: een soeplepel, een visvork en een vismes (het visbestek om vismoten kleiner te maken). De mosselen met de lepel uit het bord nemen en daarna met uw vingers eten. U kunt het vlees ook met de vork lostrekken of de schelp van een eerder gegeten mossel als tang gebruiken (zie ook: mosselen). Bouillabaisse vraagt om een vingerkommetje op tafel en ook een bordje voor graten en afval mag niet ontbreken.

 

Cocktails van schelpdieren

 

Diverse, van hun pantser ontdane schelpdieren worden met mayonaise in een glazen kommetje geserveerd. U eet de cocktail met het kleine bestek, om precies te zijn met de kleine vork en de kleine lepel. U krijgt er meestel witbrood en boter bij.

 

 

Echt oosters: eetstokjes

 

Bij oosters en zeker bij chinees eten moet u beslist een proberen eetstokjes te hanteren.

De soep wordt gelepeld, maar al het andere laat zich met deze stokjes van het bord naar de mond te brengen.

Voor rechtshandigen: Neem het dikke uiteinde van het eerste stokje tussen duim en wijsvinger en laat het stokje op uw ring- en middelvinger rusten. Voor de beweging van het andere stokje zorgen duim, wijsvinger en middelvinger samen.

 

 

Houd vol: het lukt miljoenen mensen elke dag met stokjes eten. Wereldwijd zijn dat er meer dan met mes en vork. Overigens vormen stokjes nou eens een bestek waarbij links- en rechtshandigen volstrekt gelijkwaardig zijn.

 

Exotische vruchten

 

Kiwi's halveren en met een dessertlepel uitscheppen. De fraaie kaapse bes (physalis) bij de steel pakken en de kleine oranje vrucht lostrekken, die in zijn geheel gegeten wordt. Het papierachtige omhulsel om uw bord leggen. Mango's in de lengterichting in repen snijden en van de pit scheiden. De repen schillen en het vruchtvlees met mes en vork eten. Kumquats (dwerpsinaasappels) kunt u zonder omhaal in uw mond stoppen. Carambola's (sterfruit) worden in plakken opgediend. De plakjes met mes en vork in hapjes verdelen, de dunne schil kunt u opeten. Papaja's overlangs halveren. De pitten met uw mes verwijderen en dan beide papajahelften schillen. Ook honingmeloenen worden gehalveerd. Daarna de pitten verwijderen (bij rijpe vruchten is een lepel het makkelijkst). Daarna kunt u de helften met een lepel uitscheppen of in parten snijden en die met mes en vork in blokjes snijden. De pitten van een watermeloen zitten verspreid door het vruchtvlees. Als u ze niet gewoon door wilt slikken kunt u ze met een vork verwijderen. Grapefruits worden meestal in helften opgediend. Het vruchtvlees is het best los te krijgen met een grapefruitmes (aan twee kanten gekarteld mes met naar boven gebogen punt).

 

Fondue

 

-kaasfondue

Hapklare stukjes brood aan de fonduevork spietsen en in de pan houden. De gesmolten kaas om het stukje brood wikkelen en proberen het klontje niet in de kaasmassa te laten glijden. Daarna op het bord leggen en met een gewone vork van de fonduevork schuiven. Dus: de fonduevork zelf nooit in uw mond steken. Ten eerste zou u zich eraan branden en ten tweede is het niet erg hygiënisch de vork daarna met aan ander stukje brood weer in de pan te steken.

 

-vleesfondue

Het vlees in hapklare stukjes of in blokjes snijden. Aan de fonduevork spietsen en in de fonduepan houden. Als het vlees gaar is, uit de olie nemen en met een vork van de fonduevork op het bord schuiven. Ook hier geldt; de fonduevork niet als eetbestek gebruiken. De tanden ervan worden zeer heet en u zou uw tong kunnen branden.

 

-chinese fondue

De pan bevat geen olie maar kippenbouillon. In kleine fonduemandjes hangt u fijne reepjes vlees, verschillende groentesoorten en evt. ook paddestoelen in de bouillon. Als uw hapje gaar is, het op uw bord leggen en met mes en vork opeten. Bijzondere lekkernij: als iedereen uitgegeten is, wordt de bouillon in soepkommen geschept en geserveerd.

 

-Forel (gekookt)

In een restaurant kunt u het personeel vragen de forel voor u te fileren, maar als u het zelf wilt doen: de (vis) vork in uw linkerhand nemen en de vis daarmee op zijn plaats houden. Als eerste de vinnen voorzichtig afsnijden en op het afvalbordje leggen. Met het vismes een snee van kop tot staart in het vel op de rand van de rug maken. Nu kunt u de bovenste helft van het vlees makkelijk losmaken van de graat. De huid met vismes en visvork van het vlees trekken. De filet achter de kop en voor de staart inkepen, zodat hij van de hoofdgraat

 

 

getild of opzij kan worden geschoven. Opzij of op een extra bord leggen.

Gebruik vismes en -vork om de nu vrijliggende hoofdgraat tegelijk met kop en staart op te tillen en op het afvalbordje te leggen. Haal wel van tevoren de zgn. wangetjes van de kop: een delicatesse! Nu alleen nog de onderste filet omdraaien en ook van het vel ontdoen-klaar. Bij gekookte of gepocheerde forel wordt de huid meestal niet meegegeten, maar bij gebakken forel of 'Forelle à la menière' (gebakken met amandelen) is het juist niet te versmaden.

 

Garnalen (crevettes)

 

Garnalen pelt u met de vingers. Houd met uw linkerhand de kop van het diertje vast en pak met uw rechter het staartje beet. De stuit tegen de kop buigen, zodat het rugpantser breekt. Het staartpantser wegtrekken en het vrijgekomen vlees lokstrekken. Pas op, dit kan spetteren. Om uw kleding schoon te houden bij het pellen kunt u een uitzondering op de servettenregel maken en het servet om uw hals binden.

 

Gepofte aardapels

 

Baked potato, een in folie gaargebakken aardappel als bijgerecht, is erg populair in steakhouses. En niet alleen daar. Grote aardappels met dikke schil lenen zich er het best voor (de schil wordt niet gegeten).

De aardappel met de linkerhand fixeren en met een vork of (kleine) lepel in uw rechterhand kleine porties aardappel en wat van de dessing naar uw mond brengen.

Nu we het er toch over hebben: gekookte aardappels kunt u rustig met een mes kleinsnijden en met een vork prakken om de jus beter op te nemen.

 

Gevogelte

 

Er is niets op tegen poten met de hand te eten, maar die moeten dan wel een manchet hebben, zodat uw vingers niet te vet worden. Afgekloven botten op het botten- of afvalbordje leggen en na het eten uw vingers in een vingerkommetje reinigen. Borststukken, voorgesneden of met saus geserveerd gevogelte gewoon met mes en vork eten.

 

Kaviaar

 

Echte kaviaar is nog altijd een dure delicatesse. En zoals het betaamt bij iets bijzonders, wordt kaviaar ook op een bijzondere manier opgediend: op speciale schoteltjes en een bedje van ijsschraapsel. Met de kaviaarlepel schept u de zwarte parels op uw bord of gelijk of toast of een snee volkorenbrood.

Kaviaar in gepofte aardappels eet u met een vork. Erg geliefd is kaviaar op blini's: kleine pannekoeken van boekweitmeel. Ook daarbij hanteert u mes en vork. Hetzelfde geldt voor kaviaar met zure room op aardappelpannekoeken.

Een andere manier van serveren is met fijn gehakt ei (eiwit en eigeel apart), ui, citroen, toast en boter.

Maar de verstokte liefhebber eet zijn kaviaar het liefst puur.

 

Kreeften

 

Het beste bindt u zich gelijk een groot servet voor (nog beter: een kreeftenservet). U gaat ongeveer hetzelfde te werk als bij de zeekreeft: de romp met de linkerhand vastpakken, de

 

 

staart met uw rechter. Draai beurtelings naar links en naar rechts, tot de schaal breekt. De onderkant van de staart overlangs opensnijden en het vlees eruit halen.

De tweede etappe: de kreeftenpoten in de linkerhand nemen, het kreeftenmes in uw rechter.

Met het gat in het mes de uiteinden afbreken zodat u het vlees uit de poten kunt zuigen. Doe bij de scharen hetzelfde. Voor de resten is er een afvalbordje. De vingers naderhand in een vingerkommetje reinigen. Kreeften worden gegeten met toast of wittebrood en boter.

 

Lams(koteletten)

 

Met mes en vork baant u zich een weg naar het bot, dat dan in de hand genomen mag worden om er de vleesresten af te kluiven. Om vette vingers te voorkomen horen er kleine papieren manchetten aan het uiteinde van de botten. Een feestelijke manier van serveren komt uit Duitsland de Lammkrone. De gebraden lamsrug wordt tot een cirkel samengebonden. De uiteinden van de botten, gehuld in manchetten, wijzen naar buiten.

De rugstukken zijn voorgesneden en de gast kan ze aan hun manchet beetpakken en opeten.

 

Langoesten

 

Voorzorg is goedkoper dan de stomerij, dus altijd eerst een groot (kreeft)servet voorbinden. Met uw linkerhand de romp van de langoest beetpakken en er met uw rechter de staart afdraaien. Deze aan de onderzijde overlangs insnijden, het vlees eruit halen en eten. De poten aan de gewrichten afbreken. De scharen met de kreeftentang openbreken.

De poten aan het 'voeteneinde' met de kreeftentang openknippen: u kunt dan met de kreeftenvork beter bij het vlees. De romp zelf is niet eetbaar. Al het afval en het pantser op het afvalbord leggen. Uw vingers in het vingerkommetje reinigen.

Wittebrood, toast, boter, citroen en mayonaise passen het best bij langoest.

 

Maïskolven

 

Het goed vullende lievelingsgerecht van de Amerikanen en met het juiste eetgerei geen enkel probleem. U heeft alleen twee maïsvorken nodig. Die prikt u in beide uiteinden van de kolf, waarna u kunt kluiven. De stronk blijft achter op het bord.

Erg lekker zijn de kolven met zout en boter. Helaas bemoeilijkt dat een elegante manier van eten: van de kolf druipt vet en de velletjes blijven maar al te graag tussen uw tanden zitten. Dan zit er niets anders op dan zich gewapend met een tandenstoker discreet op het toilet terug te trekken.

 

Mosselen

 

Als er niet veel kookvocht over is, dient men mosselen graag op in een grote mosselpan. Kies een mossel en haal met een vork het vlees eruit (mossel in de linkerhand). Voor de rest van de maaltijd is bestek overbodig: de lege mosselschelp dient van nu af aan als tang om het vlees uit de andere mosselen te trekken. Mocht er geen vork opgedekt zijn, vis dan een lege schelp uit de pan. Eenmaal los wordt het mosselvlees met de geïmproviseerde mosseltang naar de mond gebracht. Lege schelpen belanden op het afvalbord, dat voor deze gelegenheid niet te klein uitgevallen mag zijn. Het u genoeg mosselen gehad, dan de vingers in het vingerkommetje dopen, alvorens met een lepel het kookvocht op te lepelen.

 

 

 

 

Oesters

 

Gelijk nog maar een uitzondering, ditmaal voor het slurpen. Een geopende oester in de linderhand nemen, met de scherpe kant van de oestervork het vlees bij de aanhechting lossnijden. Op smaak brengen met zout, citroensap en peper uit de molen of tabasco. Daarna het vlees en het zoute water eromheen uit de schelp slurpen. De lege schelp in het afvalbakje leggen en uw vingers in het vingerkommetje reinigen.

 

 

Raclette

 

Raclette is een kaasspecialiteit uit Zwitserland, die alleen restaurants met een open haard in stijl kunnen serveren. Een stuk Zwitserse kaas wordt in tweeën gesneden en het binnenste ervan boven de vlammen gehouden. Het gesmolten deel met een houten spatel boven een bord van de kaas schrapen en samen met augurken, ui en gepofte aardappels (de schil laten liggen) opeten. Als er geen open haard is, of heer Bommel deze bezet houdt, kan een tafelgrill uitkomst bieden. Het stuk kaas wordt in een speciale molen geklemd en boven de warmtebron gewenteld.

In Zwitserse restaurants vermeldt de menukaart soms hoe vaak u zich voor een bepaalde prijs van de kaart mag bedienen. Is dat niet het geval, dan kunt u ervan uitgaan dat u zoveel mag eten als u wilt of kunt.

Om te voorkomen dat de gasten niet meer weten welk bord van hen is (bijv. na het opdienen van extra kaas) voorziet men de borden vaak van nummers of gebruikt men borden met een duidelijk verschillende decoratie.

Voor thuis zijn er raclettestellen met pannetjes in de handel. De kaas wordt daar dan in plakjes in gelegd.

 

Sjasliek-spiezen

 

Hoe krijgt u vlees en het andere lekkers zonder malheur van een spies? U pakt de spies met de linkerhand aan de greep en laat het andere uiteinde rustig op uw bord rusten. Met een vork de opgespietste stukjes voorzichtig een voor een op uw bord schuiven.

 

Slakken

  • met slakkenhuis

    Neem de slakkentang in uw linkerhand. Pak hiermee een slak zo beet, dat de opening van het slakkenhuis naar u gericht is. Nu met de slakkenvork in uw rechter het slakkenvlees uit zijn omhulsel vissen. Dan de kruidenboter uit het slakkenhuis op een sneetje (wit)brood laten druppelen. Linkshandigen nemen de tang in de andere hand.

  • in een pannetje

Sneetje wittebrood in de rechterhand nemen. Met de slakkenvork in uw linkerhand het slakkenvlees uit het pannetje nemen en naar de mond brengen. Het wittebrood in de kruidenboter stippen.

 

Soep

 

Soep met een soeplepel in de rechterhand naar de mond brengen. Steek de punt van de lepel en niet de lange kant in uw mond. Het laatste restje in een soepkom kunt u opdrinken: de kom bij de oren houden en de soep (zonder slurpen en andere bijgeluiden natuurlijk) opdrinken. Als u een soepbord helemaal wilt legen, kunt u een van de zijkanten lichtjes optillen. De soep stroomt naar de andere kant en laat zich daar met een soeplepel makkelijk

 

 

wegscheppen.

Staat er soep met een dakje van bladerdeeg op het menu, dan horen mes en vork bij het couvert om de deeglaag mee open te snijden.

 

Spaghetti

 

De lievelingskost van menig kleine eter, maar ook van veel volwassenen. De vork voor de verandering in uw rechterhand nemen, een eetlepel in uw linker. Gevorderden hebben niet meer dan een vork nodig om de slierten tot een nestje te draaien: met de tanden van de vork niet meer dan een of twee slierten uitzoeken, anders krijgt u een hele 'baal' spaghetti aan uw vork. De tanden tegen de rand van het bord houden (spaghetti hoort in een soepbord geserveerd) en de slierten met een draaibeweging om de vork winden. Daarbij de tanden van de vork telkens licht omhoog laten wijzen, zodat het al gewikkelde deel van de spaghetti door kan schuiven en niet weer van de vork glijdt.

Een soeplepel in de linkerhand kan de rol van de rand van het bord overnemen. De opgerolde spaghetti dan in de lepel laten glijden.

Het spreekt vanzelf dat spaghetti niet met de mond van het bord geslurpt wordt...

 

Spareribs

 

Spareribs (of krabbetjes zoals ze bij menig ouderwets degelijke slager nog heten) kunnen met mes en vork gegeten worden, maar het is een stuk makkelijker ze beet te pakken en af te kluiven – en daar is niets op tegen. Daarna heeft u natuurlijk wel een vingerkommetje nodig.

 

Franse uiensoep

 

Op de hete uiensoep drijft geroosterd wittebrood. Daarover strooit men geraspte Parmesaanse kaas, en laat die een beetje smelten. Deze beroemde soep eet u met een lepel in de rechter- en een vork in de linkerhand. Met de vork het geweekte wittebrood in de soepkom in hapjes verdelen.

 

Zeekreeft

 

Als onderdeel van een menu wordt zeekreeft doorgaans gehalveerd of van het pantser ontdaan geserveerd en is dan zonder probleem met mes en vork te eten. Maar als u een complete kreeft bestelt, is het heel wel mogelijk dat u een volledig geharnaste zeebewoner tegenover u vindt. In dat geval eerst dan eens diep ademhalen en een groot servet om uw hals knopen.

Kijk voor u de handen uit de mouwen steeks of het juiste bestek en alle accessoires klaarstaan. U heeft nodig: mes en vork, een kreeftentang, een kreeftenvork, evt. een juslepel.

Verder een extra bord voor de kreeftenschaal en ander afval en een vingerkommetje, zodat u tussendoor wijn kunt drinken zonder vette vingers op het glas achter te laten.

Pak met uw linkerhand de romp van de kreeft en draai er met uw rechter de staart van af. De romp verdwijnt op het afvalbord, tenzij u eerst nog de donkere corail of kuit wilt eten – een delicatesse die niet aan iedereen besteed is. In de poten, de scharen en de staart vinden we het begeerde kreeftenvlees.

 

 

 

 

De onderzijde van de staart overlangs insnijden en het vlees eruit halen. Om de scharen te kraken en de bek van de kreeftentang in het midden aanzetten en de schaar openbreken.

Daarna kunt u het vlees er met de kreeftenvork uithalen. De pootjes kunt u met de hand bij de gewrichten breken en aan het 'voeteneinde' met de tang openknippen, zodat het vlees er met de kreeftenvork kan worden uitgetrokken. U kunt de pootjes ook uitzuigen. Kreeft wordt gegeten met wittebrood, boter, citroen, mayonaise en zout.sk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LAST_UPDATED2